Chương trình hóa học cơ bản
Các dạng bài tập cơ bản.
1 – Câu hỏi, bài tập có nhiều cách giải, học sinh phải phát hiện ra cách giải ngắn nhất để có thể trả lời ngay được câu hỏi:
Ví dụ 1: Trong 3 oxit của sắt: FeO; Fe2O3; Fe3O4.
Oxit nào có tỉ lệ mFe : mO = 21 : 8
Oxit nào giàu oxi nhất
Giải: Để trả lời câu hỏi này với cách làm bình thường thì phải tính tỉ lệ khối lượng và phần trăm oxi trong từng oxit. Tuy nhiên học sinh có thể có cách làm nhanh, sáng tạo là chỉ cần tính nhẩm theo số nguyên tử sắt và oxi như sau:
MFe : MO = 56 : 16 = 28 : 8
Fe3O4 có mFe : mO =
Vậy oxit cần tìm là Fe3O4
b. FeO có 1 nguyên tử Fe kết hợp với 1 nguyên tử O
Fe2O3 có 1 nguyên tử Fe kết hợp với 3/2 nguyên tử O
Fe3O4 có 1 nguyên tử Fe kết hợp với 4/3 nguyên tử O
Suy ra Fe2O3 giàu oxi nhất
Ví dụ 2: Trong số các o xit sau của lưu huỳnh: SO3; SO2; S2O3; S2O7
Oxit nào có lượng lưu huỳnh chiếm 50% khối lượng
Oxit nào có tỉ lệ khối lượng lưu huỳnh lớn nhất
Giải: a. Nếu làm bình thường học sinh phải tính phần trăm oxi trong từng oxit mất nhiều thời gian, học sinh phát hiện ra cách tính nhẩm sẽ nhanh hơn nhiều.
MS = 32 = 2MO mà S chiếm 50% về khối lượng, suy ra oxit đó là SO2
Tương tự như Ví dụ 1-b: Ta xét MS : MO = 32 : 16 = 2 : 1
SO3 có 1 nguyên tử S kết hợp với 3 nguyên tử O
SO2 có 1 nguyên tử S kết hợp với 2 nguyên tử O
S2O3 có 1 nguyên tử S kết hợp với 3/2 nguyên tử O
S2O7 có 1 nguyên tử S kết hợp với 7/2 nguyên tử O
Suy ra S2O3 có tỉ lệ khối lượng lưu huỳnh lớn nhất (ở oxit nào nguyên tử lưu huỳnh liên kết với oxi có tỉ lệ ít nhất thì oxit đó có tỉ lệ khối lượng lưu huỳnh lớn nhất)
Tương tự với các ví dụ sau:
Ví dụ 3: Cho các chất: N2O5; NO; NO2; N2O; N2O3.
Chất nào có thành phần phần trăm khối lượng của oxi nhỏ nhất.
Đáp án: N2O
Ví dụ 4 : Trong 3 oxit của sắt: FeO; Fe2O3; Fe3O4.
Oxit nào có thành phần phần trăm khối lượng của sắt là lớn nhất.
Đáp án: FeO
2. Câu hỏi, bài tập có những phản ứng hoặc cách làm mà học sinh chưa gặp bao giờ, vì vậy đòi hỏi học sinh phải suy luận, phải sáng tạo:
Dạng bài toán này thường cho biết khối lượng mol trung bình, tỷ khối của hỗn hợp. Ta có thể áp dụng các cách giải sau:
Ví dụ 1: Tỷ khối của hỗn hợp gồm CO2 và CO so với H2 là 18. Vậy % về thể tích mỗi khí trong hỗn hợp là:
a. 40% và 60%
b. 45% và 55%
c. 50% và 50%
d. Không tính được
Hãy chọn đáp đúng
Giải: Đáp án c
Học sinh thường quen cách tính phần trăm thể tích hoặc khối lượng khi biết lượng hỗn hợp ban đầu. Vì vậy khi gặp bài toán này học sinh lớp 8 thường lúng túng trong cách giải, tuy nhiên học sinh sáng tạo sẽ phát hiện ra cách tính nhẩm nhanh như sau:
Ta có: Mhh = 18 x 2 =36
Mặt khác:
Vậy Mhh bằng trung bình cộng của và Suy ra tỷ lệ phần trăm hai